Η λήξη της πατέντας του Ozempic και η «μάχη» των γενοσήμων: Tι αλλάζει για τους ασθενείς

Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, το όνομα Ozempic  παύει να είναι συνώνυμο της απόλυτης φαρμακευτικής αποκλειστικότητας. Η αντίστροφη μέτρηση για τη λήξη της πατέντας της σεμαγλουτίδης έχει ξεκινήσει και, μαζί της, ανοίγει η συζήτηση για γενόσημα, βιοομοειδή και κυρίως για το αν και πότε θα γίνει πιο προσιτή μια θεραπεία που άλλαξε το τοπίο στον διαβήτη και την παχυσαρκία. Το ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι αν έρχεται ο ανταγωνισμός, αλλά πού, πότε και με ποιο πραγματικό όφελος για τους ασθενείς.

Η πατέντα της σεμαγλουτίδης (semaglutide), της δραστικής ουσίας πίσω από το Ozempic (και το Wegovy/Rybelsus),  αρχίζει να «σπάει» σε ορισμένες αγορές από τον Μάρτιο του 2026, ανοίγοντας τον δρόμο για γενόσημες/βιοομοειδείς εκδόσεις και, θεωρητικά, φθηνότερη πρόσβαση. Όμως η μεγάλη εικόνα έχει μια κρίσιμη υποσημείωση, δεν λήγει παντού την ίδια στιγμή και η Ευρώπη δεν είναι στην πρώτη ταχύτητα.

Το «σήμα» από Καναδά: Sandoz στην εκκίνηση

Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters η Sandoz σχεδιάζει να κυκλοφορήσει μη επώνυμες εκδόσεις του Ozempic στον Καναδά μετά τη λήξη κρίσιμης πατέντας, με ορίζοντα «πιο ρεαλιστικά» στο 1ο ή 2ο τρίμηνο του έτους (και όχι άμεσα με το που αλλάξει το ημερολόγιο), καθώς πρόκειται για προϊόν πολύπλοκο, με ψυκτική αλυσίδα και περιορισμούς παραγωγικής δυναμικότητας. Aκόμη κι όταν ανοίξει ο ανταγωνισμός, η ζήτηση για GLP-1 είναι τόσο μεγάλη που η προσφορά μπορεί να μείνει πίσω, άρα οι τιμές δεν «γκρεμίζονται» αυτόματα από τη μία μέρα στην άλλη.

Πότε «σπάει» η πατέντα και πού

Η IQVIA περιγράφει ότι η απώλεια αποκλειστικότητας ξεκινά σε χώρες από το 2026, συμπεριλαμβάνοντας μεγάλες αγορές όπως Καναδάς, Ινδία, Κίνα, Βραζιλία.  Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι Ευρώπη και ΗΠΑ θα δουν σύντομα «γενόσημο Ozempic στο ράφι». Στις μεγάλες δυτικές αγορές, το «τείχος» των πατεντών κρατά συνήθως μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2030 (και συχνά υπάρχουν επιμέρους πατέντες συσκευής/διαδικασίας που μετακινούν πρακτικά το ορόσημο πιο μετά).

Για την Ελλάδα/ΕΕ, το χρήσιμο συμπέρασμα είναι απλό: η «φθηνή σεμαγλουτίδη» δεν είναι υπόθεση του 2026. Είναι υπόθεση αρχών της δεκαετίας του 2030, εκτός αν μεσολαβήσουν ανατροπές (δικαστικές ακυρώσεις πατεντών, διαφορετικές εθνικές αποφάσεις κ.λπ.).

Πόσο μπορεί να πέσει η τιμή για τους ασθενείς

Εδώ χρειάζεται να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους: μην περιμένεις «τύπου παρακεταμόλη» πτώση 80%-90% από την πρώτη μέρα.  Ο λόγος είναι ότι η σεμαγλουτίδη είναι πολύ πιο σύνθετο προϊόν από ένα κλασικό μικρομοριακό χάπι, άρα ο ανταγωνισμός μοιάζει περισσότερο με βιοομοειδή (biosimilars) παρά με «φθηνά γενόσημα» της παλιάς σχολής.

Ρεαλιστικό εύρος μείωσης

Σε πολλά βιολογικά/βιοομοειδή, οι τιμές των ανταγωνιστών μπαίνουν συνήθως 15% έως 35% χαμηλότερα από το πρωτότυπο. Σε ορισμένες ευρωπαϊκές αγορές, ειδικά όταν παίζουν διαγωνισμοί/επιστροφές/tendering, οι εκπτώσεις μπορούν να γίνουν μεγαλύτερες με τον χρόνο.

Τι σημαίνει αυτό σε ευρώ στην τσέπη

Εξαρτάται από το σύστημα αποζημίωσης και τη συμμετοχή. Με απλή αναλογία:

Αν μια θεραπεία κοστίζει Χ και ο ανταγωνισμός φέρει -20%, τότε:

• ο ασθενής που πληρώνει ολόκληρο το κόστος βλέπει πτώση περίπου 20%,
• ο ασθενής με συμμετοχή βλέπει συνήθως αναλογική πτώση στη συμμετοχή (όχι πάντα 1:1, γιατί υπάρχουν κανόνες τιμολόγησης/αποζημίωσης).

Το «κλειδί» είναι ότι το μεγαλύτερο όφελος συνήθως το γράφει πρώτα ο πληρωτής (ασφάλιση/σύστημα υγείας) και μετά περνά στον ασθενή, ανάλογα με το μοντέλο.

Και μια πρακτική ένδειξη πίεσης τιμών που ήδη φαίνεται στην αγορά (πριν τα off-patent σε μεγάλες περιοχές): η Novo Nordisk λάνσαρε στις ΗΠΑ το Wegovy σε χάπι με τιμές για αυτοπληρωτές πολύ χαμηλότερες από τις ενέσιμες επιλογές, δείχνοντας ότι ο ανταγωνισμός και η πολιτική πίεση οδηγούν σε «πόλεμο τιμών» ακόμη και πριν εμφανιστούν βιοομοειδή.

Πόσοι στον κόσμο χρησιμοποιούν semaglutide

Ακριβής «παγκόσμιος αριθμός χρηστών semaglutide» σε πραγματικό χρόνο δεν δημοσιεύεται ως ένα καθαρό, ενιαίο νούμερο (και οι εταιρείες προτιμούν να μιλούν σε πωλήσεις/κύκλους θεραπείας). Όμως υπάρχουν ισχυροί δείκτες κλίμακας:

Η Novo Nordisk δηλώνει ότι παρέχει ιατρική θεραπεία σε 43,0 εκατ. άτομα με διαβήτη και 2,2 εκατ. με παχυσαρκία.  Για την παχυσαρκία ειδικά, η ίδια η Novo έχει αναφέρει ότι παγκοσμίως είναι «μόνο λίγα εκατομμύρια» οι ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία (παρά το τεράστιο επιδημιολογικό φορτίο).
Novo Nordisk

Σε όρους αγοράς/ζήτησης, τα semaglutide brands (Ozempic/Wegovy/Rybelsus) έχουν οδηγήσει σε εκρηκτικές πωλήσεις παγκοσμίως – ενδεικτικά, στοιχεία που επικαλείται το Pew δείχνουν ότι οι πωλήσεις αυτών των προϊόντων έχουν φτάσει σε δεκάδες δισ. δολάρια και αυξάνονται απότομα, κάτι που συνάδει με «πολύ μεγάλο» αριθμό χρηστών.

Για μια πιο «μετρήσιμη« ένδειξη χρήσης (έστω γεωγραφικά περιορισμένη): στις ΗΠΑ, δημοσκόπηση της KFF βρήκε ότι 6% των ενηλίκων δηλώνουν ότι λαμβάνουν σήμερα GLP-1 (κατηγορία που περιλαμβάνει και semaglutide). Δεν είναι «παγκόσμιος αριθμός», αλλά δείχνει το επίπεδο διείσδυσης στη μεγαλύτερη αγορά.

Παρά τον «θόρυβο», οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό των δυνητικά επιλέξιμων ασθενών παγκοσμίως έχει πρόσβαση στα φάρμακα αυτά, κυρίως λόγω κόστους και διαθεσιμότητας.

Συμπέρασμα

Το συμπέρασμα είναι λιγότερο εντυπωσιακό από τους τίτλους, αλλά πιο ειλικρινές. Η λήξη της πατέντας της σεμαγλουτίδης δεν φέρνει άμεσα «φθηνό Ozempic» για όλους. Φέρνει, όμως, κάτι εξίσου σημαντικό, σταδιακή πίεση στις τιμές, περισσότερους παίκτες στην αγορά και περισσότερη διαπραγματευτική δύναμη για τα συστήματα υγείας. Για τους ασθενείς, αυτό μεταφράζεται όχι σε θεαματικές εκπτώσεις από τη μία μέρα στην άλλη, αλλά σε μια αργή, μετρημένη βελτίωση της πρόσβασης. Και σε μια αγορά όπου η ζήτηση για GLP-1 εκτοξεύεται, αυτό από μόνο του είναι ήδη μια ουσιαστική αλλαγή.